Derk-Jan Haverkamp: ‘In veiligheid komt alles samen’
Hij wilde boer worden, maar belandde per toeval in de veiligheid. En hij belandde over de grens; een periode in Duitsland gaf zijn carrière een boost. Daarnaast ging het opwaarts met zijn kennis van en vaardigheid in het Duits. Een prachtige taal, vindt hij, waarvan hij een warm pleitbezorger is. Leer Duits, is zijn aanbeveling, of Chinees, want taalvaardigheid opent deuren. En neem een geit.
Biografie
Dr. Ir. Derk-Jan Haverkamp (Enschede, 1979) studeerde landbouwtechniek in Wageningen en promoveerde in de bedrijfskunde.
Hij begon zijn carrière in 2007 als consultant bij ENVIRON/Ramboll. Bij TenneT vervuld hij tussen 2009 en 2018 diverse managementfuncties in Nederland en Duitsland. Tussen 2012 en 2017 woonde hij in Bayreuth, in de buurt van Nürnberg. In 2013 werd hij in Duitsland opgeleid tot veiligheidskundige, of zoals onze oosterburen dat noemen: Fachkraft für Arbeitssicherheit. ‘Dat zit tussen MVK en HVK in. Het is een Duitse opleiding, dus ik heb zó’n mappenrij.’
Terug in Nederland werkte hij bij FrieslandCampina en bij Aviko/Royal Cosun; in beide bedrijven was hij onder andere verantwoordelijk voor de HSE-onderwerpen. Bij Aviko, waar hij zat van 2020 tot 2026, was hij lid van het Operations Team. ‘Zo’n corporate functie vind ik echt ontzettend leuk. Maar ik wilde toch kijken of ik kon ondernemen.’ Per 2026 begon hij daarom voor zichzelf met zijn bedrijf Mekkum. Als senior-consultant doet hij klussen die gericht zijn op HSE-transformatie, leiderschapsontwikkeling, cultuurverandering en due diligence. Ook is hij beschikbaar voor interim-management.
Met zijn gezin woont Derk-Jan Haverkamp in Bentelo, Twente. Hij is hobbyboer en houdt kleinvee, waaronder geiten.
Je had boeren in de familie en zelf ook zin om boer te worden. Waar kwam de bedrijfskunde dan vandaan?
‘Ik ging toevallig met een vriend naar de open dag in Wageningen. Van landbouwtechniek had ik nog nooit gehoord, maar ik had een technische focus. Ik ging mee omdat hij er even wilde kijken, maar ik was direct verkocht.
Mijn studie en Wageningen bevielen me fantastisch. Na mijn studie wilde ik promotieonderzoek doen naar de melkrobot. De professor die me begeleidde stelde voor dit te koppelen aan bedrijfskunde, omdat de robot veel zou kunnen betekenen voor de bedrijfsvoering. Maar we kregen het geld niet los hiervoor. Toen had de professor nog wel een ander onderwerp liggen waar wél geld voor was, op het gebied van milieumanagement.
Het onderwerp van mijn onderzoek was groen, we kregen subsidies van VROM toentertijd, maar de insteek was bedrijfskundig. We gebruikten alleen af en toe het woord ‘cradle to cradle’. Daar waren we opportunistisch in.
De bedrijfskunde heeft me enorm verrijkt. Ik kreeg veel handvatten om bedrijven en organisaties te begrijpen. Ik heb nog veel landbouwtechnische vrienden uit mijn studietijd. Die zijn nog steeds wars van bijvoorbeeld strategie en leadership.’
Hoe komt een doctor in Business Administration terecht in veiligheid?
‘Na mijn promotie ben ik bij ENVIRON gaan werken, ik hield me bezig met due diligence op het gebied van milieu en veiligheid. Dat had niets te maken met groene praatjes, maar alles met geld en reserveringen. Ik leerde heel analytisch naar een onderwerp kijken, leerde scenario’s opstellen en risico’s in kaart brengen. Dat vond ik heel leuk.
Daarna kwam ik bij netbeheerder TenneT terecht. Ik kwam binnen op milieu en duurzaamheid in het HSE-team en werd daar teamleider. Toen TenneT het toenmalige Duitse E. On Netz overnam, werd ik hoofd Veiligheid: leitende Fachkracht für Arbeitssicherheit, of Sicherheitsingenieur. Door Europese regelgeving moest het opwekken van energie en het onderhouden van het netwerk gesplitst worden. En de Duitse regering ging in het kader van de Energiwende, na de ramp met de kerncentrale in Fukushima, kerncentrales afschakelen. Er kwam een focus op offshore wind, waardoor de assetwaarde van het bedrijf enorm groeide.’
Wat was er leuk aan het Duitse avontuur?
‘Privé was het een grote uitdaging voor mijn vrouw en mij. We spraken echt wel Duits, maar zeker niet vloeiend. Waar ik opgroeide, in Enschede, deden we altijd een beetje lacherig over het Duits. Maar we kregen het snel onder de knie. Ik ging zelfs dromen in het Duits.
De meeste Nederlanders spreken Steenkolen-Duits. Taal is belangrijk, heb ik gemerkt, los van je vakkennis. Als je goed in taal bent, opent dat deuren in je carrière, dat heb ik ondervonden in mijn loopbaan. Als een klant ergens iets wil in Duitsland, dan kan ik dat wel doen. Ik spreek de taal en snap de cultuur.’
Dus de taal was leuk. En verder?
‘In een ander land is alles nieuw. De Duitse cultuur en werkwijze vond ik leuk. De Betriebsrat, de OR, had drie fulltime voorzitters. Ze keken met argusogen naar die jonge Hollander, ik moest verantwoording afleggen tegenover een tribunaal. Het leek wel een Poolse landdag, waarbij ik een uur op de agenda stond. Ik moest me verantwoorden richting het hoofdkantoor én de zaken voor elkaar brengen. Ik was een soort verbindingsofficier. Ik heb een next level stakeholdermanagement geleerd: hoe onderhoud je relaties op de juiste manier, hoe zoek je het gesprek op. Dat klinkt misschien soft, maar het begint gewoon met kennis van zaken.’
Stonden ze een beetje open voor een jonge Nederlandse vent die de boel kwam managen?
‘Ja, dat ging heel goed, op basis van vertrouwen. Het is niet dat de verantwoordelijkheid nooit aan me vrat. Mijn vrouw kon dat goed aan me zien. Ze zag me in de loop van de week wegzakken. Ik reisde veel voor mijn werk, maar op vrijdag zat ik vaak op het hoofdkantoor in Bayreuth. ’s Middags fietste ik dan als een zombie naar huis, helemaal leeg.’
Wat was de rode draad in je veiligheidsbanen tot nu toe?
‘Samenwerken, bouwen, samen initiatieven ontplooien, oplossingen zoeken en aan de slag met mensen. In al mijn banen ging het over: waar staan we nu, waar willen we naartoe en hoe gaan we dat samen voor elkaar krijgen. Mijn werk ging minder over: blijf met je vingers uit de machine, maar vooral over: mensen meekrijgen. Ik had altijd veel waardering voor de man of de vrouw die hier wél naar keek op de werkvloer, die mensen aansprak op hun rollen en verantwoordelijkheden en daar plezier in had.
De banen die ik heb gehad, vroegen veel denkkracht. Maar ik heb nooit onderschat hoe ingewikkeld het werk is van de safetymanager op een productielocatie. Die moet er én voor zorgen dat er geen vingers in machines komen én beleid ontwikkelen op systeemniveau én schakelen over moeilijke dingen met het hoofdkantoor.
Op het hoofdkantoor van E. On Netz in Bayreuth was ik de enige veiligheidskundige. Ik was daar formeel ook de veiligheidskundige van het hoofdkantoor. Dan schakel je de hele dag tussen het voorbereiden van een directiestuk, het ontvangen van een minister en telefoontjes als: “Herr Haverkamp, mijn stoel zit niet helemaal goed. Kunt u even langskomen?” Die wisselingen, dat moet je kunnen. Ik word er zelf blij van, maar één van de bedrijfsartsen zei me dat het vaak verstandig is om een keuze te maken tussen het één of het ander. Daar ben ik me sindsdien altijd van bewust geweest. Niet iedereen kan steeds switchen en niet iedereen wordt er blij van. En dat is ook logisch. Een zinvolle discussie aanjagen over een beleidsstuk vergt heel andere capaciteiten dan in het hier en nu kunnen beoordelen of een situatie veilig is. In productieorganisaties onderschatten we dat wel eens.’
Je had leuke banen bij diverse bedrijven. Toch begon je voor jezelf, met Mekkum.
‘Ja. Ik had behoefte aan meer vrijheid. Ik houd van diversiteit, van dingen opbouwen. Ik houd ook wel van onzekerheid. Bij organisaties weet je op een gegeven moment wel hoe het werkt. De eerste twee jaar ga je zwetend een meeting in, maar de spanning ebt snel weg. Die spanning vind ik juist leuk. Ik vind het ook een uitdaging om te kijken of het me lukt. Of ik mijn eigen broek kan ophouden. Tot nu toe bevalt het heel goed. De uitdaging zit vooral in van tevoren goede afspraken maken: hoe ziet de opdracht eruit, welk mandaat past erbij en wat verwachten we van elkaar? Ik voel minder de druk die je in grote organisaties vaak hebt.’
Vanwaar de naam Mekkum?
‘Wij wonen officieel in Bentelo, maar Beckum is veel dichterbij. Verder: mijn grote hobby is geitenhouden, en geiten mekkeren. Vandaar Mekkum. Geiten knuffelen bied ik voorlopig niet aan in mijn dienstverlening, maar dat kan misschien nog komen. Leuk voor een MT.’
Waar komt jouw fascinatie met veiligheid vandaan?
‘De veiligheid heeft mij positief verrast, het is een vakgebied waarin alles samenkomt. Het gaat niet alleen om een installatie op de werkvloer, het is de inkoop, de logistiek, het is leiderschap, cultuur en handhaving. Je hebt contact met medewerkers, met de directie. Het onderwerp zit in de top 3 van de agenda. Je moet er iets mee als bedrijf en als veiligheidsfunctionaris doe je er dus toe.
Ik geloof trouwens niet in binaire veiligheid. Alles waarin je je verdiept, heeft grijze gebieden. Ik gaf eens een workshop over de LMRA (laatste minuut risico analyse, -red.). Dat kun je uitleggen met een schema, maar ook met voorbeelden. Want als je door de regen over het parkeerterrein naar je auto loopt, kun je uitglijden. Als je nadenkt over wat er kan gebeuren en daar rekening mee houdt, is dat al een LMRA. Formulieren helpen mensen nadenken. Maar het liefst doe ik over twee jaar het formulier in de prullenbak omdat de LMRA echt in onze manier van werken zit. Ook als je naar je auto loopt.’
Wat zijn de leuke kanten van je vak, en wat is corvée?
‘Ik ben meer van het leiderschap dan van de vinger in de machine, maar ik vind eigenlijk alles leuk eraan. Omgaan met mensen het meest. Werkplekken en -processen verbeteren samen met collega’s, dat doe ik graag. Het corvée-gedeelte zit voor mij in audits, dashboards en KPI’s. Door alle uitleg die je via systemen moet geven kun je met een onbenullig ongevalletje dat één dag arbeidsverzuim oplevert zó ontzettend veel tijd kwijt zijn! Het fascineert me dat sommigen daar de focus op leggen.’
Welke capaciteiten heb je nodig als veiligheidskundige?
‘Je moet stakeholdermanagement kunnen bedrijven en een helikopterview hebben. Stop-think-act. Verzamel feiten, laat je informeren, stel vragen, bedenk scenario’s en oplossingen. Leiderschap, omgaan met mensen en mensen beïnvloeden zijn ook belangrijke capaciteiten als je een leidinggevende rol hebt. Daar heb je privé ook nog wat aan.’
Aan welke eigenschap heb je zelf het meeste gehad?
‘Aan de helikopterview. Als veiligheidskundige word je vaak meegesleurd in ad-hoc-spoeddingen. Een fabriek of een lijn staat stil, of er hangt ons een boete boven het hoofd. Doe dan een stapje terug. Wat zijn de feiten? Wat zie je? Waar hebben we het over en weten we dat zeker? We hoeven het niet dágen te hebben over een brandje, maar het helpt om de poeha te killen. Wat mij betreft kun je ook best de opties bespreken die onzin zijn, dan heb je het afgetikt en hoef je het er nooit meer over te hebben.’
Heb je tips voor vakgenoten?
‘Als je naast vakbekwaam ook taalvaardig bent, liggen er bij grote organisaties leuke functies binnen je bereik. Engels is natuurlijk voor de hand liggend, maar bekwaam je ook in een andere taal. Duits, Chinees, kies iets wat je leuk vindt.
In de veiligheidskunde denken we vaak in hokjes. Als A gebeurt, dan doen we B. En als B, dan C. Ik pleit ervoor, zeker op productielocaties en ook in corporate rollen, om eens een stapje terug te doen en af te wijken van vaste stramienen. Zoom uit! Als je nieuwsgierig bent, uitzoomt, verdiepende vragen stelt en begríjpt, kom je vaak tot heel andere conclusies. Dan ben je Pavlov voorbij.
Heb je een leidinggevende functie? Werk dan met een plan, en realiseer je dat je niet alles in één jaar kunt doen. Dat scheelt frustratie als iets na een jaar nog niet is opgelost.
Tot slot: omgaan met dieren is goed voor je, het vraagt rust en overtuigingskracht. Begin eens met een hond, maar een geit is ook een aanrader als je de ruimte hebt. Ze doen wat ze willen doen. Als je ze drie voetbalvelden grond geeft, staan ze nog steeds bij het hek omdat ze eruit willen. Geiten zijn eigenwijze en zelfstandige dieren, die snel doorhebben wie jij bent.’
Wat is je stokpaard, Derk-Jan?
‘De mens is de oplossing, niet het probleem. In 99% van de gevallen gaat het goed op de werkvloer, in 1% gaat het mis. Wij nemen vaak de onveilige situatie als uitgangspunt en zeggen dan: Karel heeft zich niet aan de instructie gehouden. Maar in werkelijkheid was er onderbezetting in de ploeg waardoor het productieschema op de schop moest, terwijl de verpakkingslijn niet werkte en de heftruck kapot was. Als je dit als uitgangspunt neemt, is het geweldig dat Karel überhaupt in staat is geweest om de boel draaiende te houden die avond. Waarbij hij in de gauwigheid zijn vinger in de machine kreeg. Ja, vind je het gek? Ik zou er wel een boek over kunnen schrijven, over een andere invalshoek op dit soort situaties. Met dashboards doen we hetzelfde: de 90% die groen is, daar kijken we niet naar. We focussen op de rode 10%. Ja, daarom heb ik misschien wel zo’n hekel aan dashboards.’
VK-stokpaard
Agenda
Vacatures
QHSE Adviseur | Infra
Safety Advisor - Industrial Hygienist / Arbeidshygiene
SHEQ Supervisor | MVK | Chemie