Asbesthoudend straalgrit en slakken afgevoerd naar stortplaatsen

Het bedrijf Eurogrit heeft in overleg met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) ruim 50.000 ton straalgrit en slakken die verontreinigd waren met asbest laten afvoeren naar stortplaatsen zodat het niet meer op de markt kan komen. Eurogrit heeft daartoe ook verkochte partijen straalgrit laten ophalen. De asbestverontreiniging is waarschijnlijk ontstaan in Oekraïne waar de vervuilde slakken vandaan kwamen, concludeert de ILT in haar onderzoek naar de asbestverontreiniging.

Oktober vorig jaar bleek dat Eurogrit asbestverontreinigd straalgrit verkocht. In Nederland geldt een asbestverbod vanwege gezondheidsrisico’s. Het is verboden asbest of asbesthoudende producten in te voeren, te maken, toe te passen of te verkopen en de ILT ziet hierop toe. Straalgrit wordt gebruikt om verf of roest te verwijderen van stalen ondergronden zoals bruggen. Grit wordt uit slakken gemaakt: de niet-verbrande restanten van kolen uit kolengestookte elektriciteitscentrales.

Onderzoeken
Na de ontdekking van het asbest startten de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (ISZW) en de ILT diverse onderzoeken; zoals de plaatsen waar en de mate waarin werknemers zijn blootgesteld aan asbest, de hoeveelheid asbest in slakken en grit, de herkomst ervan en de mogelijke oorzaak van de asbestverontreiniging. Voor haar onderzoek (mate van verontreiniging, welke asbestsoort, besmettingsbron) heeft de ILT monsters genomen van 35 straalgritproducten en van alle voorraden slak van Eurogrit.
De hoogste concentratie asbest die is gevonden in slak, was 11 milligram per kilo droge stof (mg/kgds). De hoogste concentratie asbest die is gevonden in straalmiddel was 29 mg/kg ds. Het betrof in alle gevallen chrysotiel (witte asbest).

Herkomst asbestverontreiniging
Het asbest werd aangetroffen in alle partijen slak die uit Oekraïne kwamen. Daar haalde Eurogrit tot begin oktober 2017 de meeste slakken vandaan. Er is geen asbest gerapporteerd in slakken uit andere landen die het bedrijf in voorraad had, op één Duitse partij na. Deze vervuiling (0,1 mg/kg ds) is waarschijnlijk veroorzaakt door kruisverontreiniging op het terrein van Eurogrit.
De slakken moeten zijn verontreinigd na verbranding van kolen in de Oekraïense centrales want het asbest zat niet ín de slak zelf maar bij de slak. Bovendien zou asbest bij de verbranding zijn verglaasd en verpulverd. Dat was niet het geval. Verder waren de Oekraïense slakken vervuild met asbestdelen zoals asbestcement, asbestplaat en asbestkoord. Ook slak die opgeslagen lag in Oekraïense havens voor transport naar Eurogrit, bevatte asbest (chrysotiel), bleek uit onderzoek in opdracht van Eurogrit. De ILT acht het dan ook waarschijnlijk dat de asbestverontreiniging in Oekraïne heeft plaatsgevonden. Dit kan volgens de inspectie op diverse manieren zijn gebeurd, maar de exacte bron heeft ze niet kunnen achterhalen. De ILT vindt het onwaarschijnlijk dat de asbestverontreiniging bij of na aankomst in Dordrecht heeft plaatsgevonden.

Kans op herhaling klein
Het Productenbesluit Asbest is overtreden omdat asbesthoudende producten in Nederland zijn ingevoerd, bewerkt en verhandeld. Ook is de Europese verordening over de overbrenging van afvalstoffen (EVOA) overtreden. Door de aanwezigheid van asbest bij de slakken is feitelijk asbesthoudend afval ingevoerd. Ook is straalgrit, dat met deze verontreinigde slakken is geproduceerd en daardoor met asbest verontreinigd is geraakt, uitgevoerd waardoor feitelijk asbesthoudend afval is geëxporteerd. Voor het im- en exporteren van met asbest verontreinigde slakken en straalgrit moet een beschikking worden aangevraagd bij de ILT en dat is niet gebeurd.
De geconstateerde overtredingen zijn beëindigd. De inspectie acht de kans op herhaling klein, gelet op de maatregelen die Eurogrit heeft getroffen en de impact die de kwestie op het bedrijf heeft gehad. De ILT heeft het bedrijf gewaarschuwd de regels niet nogmaals te overtreden.

Bron: ILT