Bodycams voor hoofdconducteurs
De NS is gestart met het inzetten van bodycams bij hoofdconducteurs om agressie en geweld in de trein te verminderen. De camera’s moeten vooral preventief werken (de-escalatie), terwijl de beelden daarnaast bruikbaar zijn als bewijsmateriaal na incidenten.
Doel van de inzet is het vergroten van de sociale veiligheid van conducteurs en het terugdringen van met name verbale en fysieke agressie. De uitrol is deze week gestart; de NS wil dat alle circa 3500 hoofdconducteurs eind dit jaar een bodycam op de borst dragen. Opnames worden door de conducteur geactiveerd wanneer een situatie dreigt te escaleren of bij een vermoeden van een strafbaar feit, waarbij de bodycam ook de 60 seconden voorafgaand aan het indrukken van de opnameknop vastlegt. De beelden zijn uitsluitend in te zien door de betrokken hoofdconducteur en bevoegde NS-functionarissen; politie en justitie kunnen beelden opvragen. Opnames worden na 28 dagen automatisch verwijderd. De maatregel wordt gefinancierd door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat met een totaalbudget van circa €12 miljoen.
Aandachtspunten
De inzet van bodycams past binnen maatregelen voor agressie- en geweldbeheersing in publieke dienstverlening. Voor organisaties is met name relevant hoe bodycams worden ingebed in de RI&E, het agressieprotocol en het opvolgproces na incidenten (melding, registratie, nazorg en eventuele aangifte). Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn het eenduidig vastleggen van activeringscriteria en proportionaliteit (wanneer opnemen is toegestaan of vereist), het borgen van opleiding en bekwaamheid (de-escalatie, juridische kaders, communicatie met reizigers en veilig gebruik van de apparatuur) en het toepassen van AVG- en privacy-by-design-principes (grondslag, doelen en bewaartermijnen, informatie aan betrokkenen, en waar nodig een DPIA met goede documentatie). Daarnaast vraagt dit om strak beheer en toegangscontrole, een robuust proces voor incidentopvolging en een duidelijke effectmeting die verder gaat dan aantallen.
De praktijk vraagt om consistente toepassing, heldere instructie en periodieke evaluatie van effecten op incidentfrequentie en -ernst.
Naast de uitrol en training rond bodycams breidt NS haar veiligheidsmaatregelen verder uit: ook Veiligheid & Service krijgt vernieuwde bodycams, NS-boa’s starten een proef met de wapenstok en er loopt met ProRail en vervoerders een actieplan om stations veiliger te maken. Daarnaast wordt gewerkt aan meer bevoegdheden en informatie-toegang voor OV-boa’s, zoals toegang tot het Rijbewijsregister en mogelijk later ook andere ketenregisters.
