Inspectie SZW mag infiltreren en afluisteren

De Inspectie SZW, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit  (NVWA) en de Inspectie Leefomgeving en Transport mogen vanaf de zomer undercoveracties en afluisterapparatuur inzetten bij vermoedens van misbruik en fraude.

Ook de marechaussee en bijzondere opsporingsdiensten als de Fiod mogen voortaan, net als de politie, infiltranten inzetten en vertrouwelijke communicatie afluisteren. Dat blijkt uit een wetswijziging die zonder veel ruchtbaarheid is aangenomen en deze zomer van kracht wordt. Dat meldt de Volkskrant. Ook de drie inspecties zijn bijzondere opsporingsdienstenzoeken. Deze mogen in opdracht van het openbaar ministerie (OM) zoeken naar strafbare feiten op hun specifieke beleidsterrein.

De woordvoerder van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft desgevraagd aan de Volkskrant laten weten dat de expertise voor undercoveracties en inzetten van afluisterapparatuur nog niet in huis te hebben. "Als we zoiets willen doen, vragen we het de politie. Hiervoor heb je specialistisch personeel nodig." Volgens de woordvoerder is de inspectie te klein om te investeren in zulke opleidingen.

Het wetsvoorstel 'Wijziging van het Wetboek van Strafvordering en de Wet op de economische delicten strekkende tot aanpassing van enkele bepalingen betreffende de uitvoering van bijzondere opsporingsbevoegdheden en tot regeling van enkele bijzondere procedures van strafvorderlijke aard en aanverwante onderwerpen met het oog op een doeltreffende uitvoeringspraktijk' is bedoeld om de georganiseerde misdaad effectiever te kunnen aanpakken. De Tweede Kamer heeft vorig jaar op 16 november met de nieuwe wet ingestemd, de Eerste Kamer moet er nog over stemmen.

Felle kritiek
In een interview met de Volkskrant verweren Graafland en recherchechef Rienk de Groot zich tegen de felle kritiek die undercoveroperaties vaak ten deel vallen. "We zoeken grenzen op", zegt Graafland. "Maar mijn mensen wordt vaak ernstig tekortgedaan. Te vaak hoor je de kritiek: die undercoveragenten doen maar een dotje, ze rommelen maar wat aan."
Graafland en De Groot benadrukken dat alle operaties vooraf worden getoetst door een officier van justitie, die in sommige gevallen naar een Centrale Toetsingscommissie stapt, een reflectiekamer van rechercheurs en officieren. Voor afluisteren is toestemming nodig van een rechter-commissaris. Undercoveracties worden vastgelegd in processen-verbaal en zouden dus transparant zijn. "Onze agenten kunnen zo nodig op een openbare zitting gehoord worden", stelt Graafland.
Maar Böhre van Privacy First benadrukt dat processtukken over undercoveracties volgens de wet in sommige gevallen geheim mogen blijven, indien die geen relevante opsporingsinformatie hebben opgeleverd. "Dan kun je als verdachte dus nooit weten welke opsporingsmiddelen allemaal tegen je zijn ingezet. Dat staat op gespannen voet met een eerlijk proces. Dat moeten we als samenleving niet willen."

Bronnen: DeVolkskrant, Arbozone en TweedeKamer