Kamerdebat SZW - verlichting voor werkgevers en zorgen over uitvoerbaarheid sociale zekerheid

De Tweede Kamer heeft tijdens de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voor 2026 uitgebreid gedebatteerd over de toekomst van de sociale zekerheid, werk en inkomen. Centraal stonden zorgen over de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van regelingen, de positie van werkgevers en de vraag hoe meer mensen duurzaam aan het werk kunnen blijven. Tegelijkertijd nam de Kamer meerdere moties aan die moeten leiden tot lagere lasten voor werkgevers.

Werkgeverslasten en ziekteverzuim

Werkgeversorganisaties VNO‑NCW en MKB‑Nederland reageerden positief op de aangenomen moties die gericht zijn op lastenverlichting. Zo kreeg een VVD‑motie steun om de hervormde transitievergoeding met prioriteit uit te werken en gelijktijdig in te voeren met het afschaffen van de compensatie na twee jaar ziekte. Ook werd uitgesproken dat ondernemers nadrukkelijk betrokken moeten worden bij de hervorming van de Wet verbetering poortwachter.
Daarnaast stemde de Kamer in met een SGP‑motie om nog dit jaar een eenvoudige kantoren‑RI&E te ontwikkelen, zonder verplichte externe toetsing, voor kleine werkgevers met een kantoorlocatie. Volgens de indieners levert dit een concrete kostenbesparing op. De motie roept het kabinet ook op te verkennen of meer bedrijven met lage risico’s kunnen worden uitgezonderd van RI&E‑verplichtingen.
Met een motie van JA21 wordt het kabinet gevraagd te onderzoeken hoe regelingen in omringende landen bijdragen aan lager ziekteverzuim en minder instroom in arbeidsongeschiktheidsregelingen, zodat Nederland daarvan kan leren.

Druk op de WIA en sociale zekerheid

Minister Vijlbrief waarschuwde in het debat dat het WIA‑stelsel onder druk staat. De instroom is hoger dan verwacht, wachttijden voor keuringen lopen op en de uitgaven nemen fors toe. Volgens hem dreigt het systeem vast te lopen. Een mogelijke maatregel om het stelsel beter uitvoerbaar en betaalbaar te maken is het afschaffen van de IVA‑uitkering.
Oppositiepartijen uitten zorgen over de gevolgen hiervan voor mensen die ziek of arbeidsongeschikt zijn. Zij pleitten onder meer voor verbetering van de uitvoering, bijvoorbeeld door meer keuringsartsen in te zetten. De minister gaf aan dat dit in de praktijk lastig is te realiseren.

Werk als uitgangspunt

In het debat benadrukten meerdere bewindspersonen en Kamerleden dat werk de basis moet zijn van het sociale stelsel. Minister Aartsen stelde dat zoveel mogelijk mensen moeten meedoen op de arbeidsmarkt, ook mensen met een beperking of een uitkering. Tegelijkertijd werd gewezen op drempels die mensen ervaren om (meer) te gaan werken, uit angst om hun uitkering kwijt te raken. Een terugvaloptie kan volgens sommige partijen helpen om die drempel te verlagen.
Ook bij WW‑gerechtigden en bij inburgering van statushouders werd het belang van snelle toeleiding naar werk benadrukt. Over het verkorten van de WW‑duur wil het kabinet in gesprek met sociale partners, waarbij Leven Lang Ontwikkelen een centrale rol moet spelen.

Koopkracht, AOW en zzp’ers

Verder sprak de Kamer over koopkracht en armoede, onder meer over het energienoodfonds, het sociaal minimum op de BES‑eilanden en het voornemen om het minimumjeugdloon te verhogen. Ook kwamen zorgen aan bod over een mogelijke verlaging van het maximumdagloon en de gevolgen daarvan voor gezinnen en vrouwen op de arbeidsmarkt.
Ten slotte werd stilgestaan bij de onzekerheid onder zzp’ers over handhaving op schijnzelfstandigheid. De minister kondigde aan met publiekscampagnes en betere voorlichting te willen zorgen voor meer rust en duidelijkheid.

Aangenomen

Aangenomen: VVD‑motie om de hervormde transitievergoeding met prioriteit uit te werken en ondernemers te betrekken bij de hervorming van de Wet verbetering poortwachter.
Aangenomen: SGP‑motie voor een eenvoudige kantoren‑RI&E zonder externe toetsing voor kleine werkgevers en verkenning van uitzonderingen voor bedrijven met lage risico’s.
Aangenomen: JA21‑motie om te onderzoeken welke buitenlandse regelingen bijdragen aan lager ziekteverzuim en minder instroom in arbeidsongeschiktheid.
Lees alle stemmingsuitslagen.

Bronnen: VNO-NCW en TweedeKamer