Kostbare uitval werknemers ondergrondse infrastructuur

Ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en verminderde productiviteit van werknemers bij de kabel- en buizenbedrijven en de grondwaterbeheerbedrijven vormen een grote kostenpost voor de sector. Bij de hoofdaannemers bedragen de kosten van uitval ruim € 60 miljoen per jaar. Uitval van werknemers bij onderaannemers, uitzendbureaus en zzp’ers in de sector kost daarnaast jaarlijks ruim € 30 miljoen. Dit blijkt uit het onderzoek ‘Duurzame inzetbaarheid in de ondergrondse infrastructuur; kosten van uitval en kansen voor beleid’, dat het EIB in opdracht van de Vakgroep Ondergrondse Netwerken en Grondwaterbeheer van Bouwend Nederland heeft uitgevoerd.

55+
Grondwerkers, monteurs en uitvoerders hebben de hoogste uitval, vooral vanwege de fysieke belasting, hoge tijdsdruk en complexiteit van de projecten. Daarnaast is met name het bouwplaatspersoneel sterk vergrijsd. Het ziekteverzuim loopt sterk op met de leeftijd. Bij werknemers jonger dan 40 jaar is dit 3½%, bij de 40-55 jarigen is het verzuim gemiddeld 5½%. Het ziekteverzuim van 55-plussers is 10½%. Daarnaast is de arbeidsongeschiktheid bij 55-plussers zes maal zo hoog als bij de groep onder 55 jaar.
Het onderzoek toont aan dat intensivering van het beleid voor duurzame inzetbaarheid nodig is, om meer werknemers gezond hun pensioen te laten halen en de kosten van uitval terug te dringen. Bij ongewijzigd beleid zal de arbeidscapaciteit in de sector afnemen waarmee ook maatschappelijke opgaven als de energietransitie onder druk komen te staan.

Conclusies op hoofdlijnen

• De kabel- en buizenbranche heeft een hoge uitval, verzuim neemt toe
• Hoge uitval hangt samen met fysieke belasting, hoge tijdsdruk en complexe projecten
• Ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid nemen sterk toe met de leeftijd
• Uitval van werknemers kost de bedrijven jaarlijks circa € 90 miljoen
• Bij huidige beleid zullend e kosten van uitval toenemen
• Huidig beleid voor duurzame inzetbaarheid is beperkt effectief

"Strategische personeelsplanning met een mix van algemene en specifieke maatregelen waarbij wordt gekeken naar belastbaarheid van de werknemers gedurende de loopbaan en waarin wordt gewerkt met gezondere carrière paden, komt nog weinig voor. Meer recent past een aantal bedrijven maatregelen toe met een bredere HRM-werking. Het gaat hier bijvoorbeeld om informatieoverdracht, bewustwording en het bespreken van gezondheid en levensstijl. De effecten hiervan zijn nu nog maar beperkt waarneembaar, maar zullen in de komende jaren waarschijnlijk breder naar voren komen. Bedrijven die bij opdrachtverwerving en planning rekening houden met de inzetbaarheid van het personeel, bemerken hiervan wel positieve effecten. Specifieke maatregelen voor ouderen of werknemers met fysieke klachten worden door de helft van de bedrijven genomen. Het aantal specifieke maatregelen dat bedrijven nemen is beperkt, bijvoorbeeld de mogelijkheid om vier dagen per week te werken en het verminderen van de fysieke belasting van de werknemers. Ondanks de beperkte directe effecten leiden algemene en specifieke maatregelen volgens de bedrijven merkbaar tot een hogere werktevredenheid van de werknemers. Dit is een belangrijke parameter voor succesvolle bedrijven."

Reactie van de Vakgroep
De Vakgroep Ondergrondse Netwerken en Grondwaterbeheer van Bouwend Nederland ziet de uitval als een sectorprobleem en wil gezamenlijk met de opdrachtgevers zoeken naar structurele oplossingen. Dit betreft met name verminderen tijdsdruk voor oudere werknemers, inzet oudere werknemers als coach voor nieuwe instromers en oplossingen voor de ervaren administratieve lasten.
Daarnaast is het zinvol om te kijken naar bredere mogelijkheden zoals het inzetten van flexibelere planningen. Voorts zoekt de Vakgroep naar mogelijkheden om het vak aantrekkelijk te houden, door de fysieke en mentale belasting bij de werknemers te verminderen. De Vakgroep heeft daarom permanent aandacht voor innovatieve werkmethoden. Succesvolle maatregelen bij actieve bedrijven kunnen hierbij als good practice dienen.
Bouwend Nederland wil het onderzoek verbreden binnen de bouw- en infrasector. Langer en gezond werken is namelijk niet alleen een issue voor de ondergrondse netwerken maar voor de hele sector. Duurzame Inzetbaarheid is onderdeel van het meerjarenprogramma Blijven Investeren in Onderwijs. Samen zullen we gerichte oplossingen moeten bedenken om voldoende arbeidscapaciteit beschikbaar te hebben.

Bronnen: Bouwend Nederland en EIB