Nieuwe Zelfstandigenwet
Het kabinet wil vanaf 2028 duidelijkere regels invoeren voor de samenwerking tussen zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) en opdrachtgevers. De voorgestelde Zelfstandigenwet moet schijnzelfstandigheid tegengaan én de terughoudendheid bij het inhuren van zelfstandigen verminderen.
De wet moet een einde maken aan de al jaren slepende discussie over de vraag wanneer iemand daadwerkelijk als zelfstandige werkt en wanneer feitelijk sprake is van loondienst. Opdrachtgevers lopen bij schijnzelfstandigheid het risico op naheffingen voor belastingen en sociale premies. Door de huidige onzekerheid zijn sommige organisaties gestopt met het inhuren van zzp’ers of werken zij alleen nog via intermediairs.
Toetsen voor zelfstandigheid
Het voorstel bevat twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar het ondernemerschap van de persoon. Een zzp’er moet onder meer bij de Kamer van Koophandel staan ingeschreven, zelf factureren, zakelijke betalingen verrichten en over een periode van twee jaar minimaal drie opdrachtgevers hebben. Ook moet de zelfstandige actief nieuwe klanten werven en een minimumbedrag besteden aan voorzieningen voor ondernemersrisico’s, zoals arbeidsongeschiktheid, ziekte, pensioen en aansprakelijkheid. De hoogte van dat bedrag wordt nog uitgewerkt.
De werkrelatietoets beoordeelt vervolgens hoe een specifieke opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd. De zelfstandige moet in beginsel zelf kunnen bepalen waar, wanneer en hoe het werk gebeurt, behalve wanneer de aard van het werk een vaste locatie of een bepaald tijdstip vereist. Daarnaast werkt de zzp’er voor eigen rekening en risico en moeten beide partijen duidelijk kiezen voor een samenwerking buiten een werkgever-werknemerrelatie.
‘Veilige haven’ en blijvende handhaving
Wie aan beide toetsen voldoet en ook daadwerkelijk volgens die afspraken werkt, komt volgens het voorstel in een ‘veilige haven’. Een modelovereenkomst van een boekhouder of accountant kan als bewijs dienen, maar is niet verplicht. Wie nog niet aan de criteria voldoet, moet vooraf kunnen zien welke aanpassingen nodig zijn. De strengere handhaving door de Belastingdienst blijft ook na invoering van de wet bestaan.
Minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie noemt zzp’ers van grote waarde voor de economie. Volgens hem moeten de criteria zelfstandigen erkenning geven en opdrachtgevers de zekerheid bieden waar de markt om vraagt. Het kabinet wil tegelijk voorkomen dat echte zelfstandigen worden uitgesloten of gedwongen via brokers te werken.
Belanghebbenden kunnen nog tot 29 oktober op het wetsvoorstel reageren via de internetconsultatie. Daarna volgt nog de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer, waardoor de wet naar verwachting niet vóór 1 januari 2028 in werking zal treden.
