Onbetaalde wachtkamers en gebrekkige arbozorg

Uitzendkrachten hebben nog steeds een verhoogd risico op onveilige en ongezonde werkplekken. Ook moeten zij regelmatig wachten op werk zonder daarvoor betaald te krijgen. Dit worden ‘wachtkamers’ genoemd. Dat blijkt uit twee publicaties van de Nederlandse Arbeidsinspectie: de praktijkstudie 'Voor niets wachten op werk' en de ‘projectrapportage Gezond en veilig werken voor uitzendkrachten’. 

Volgens de Inspectie komen de betrokken partijen hun wettelijke verantwoordelijkheden voor deze kwetsbare groep nog steeds onvoldoende na. Ook de zorg voor gezond en veilig werken schiet ernstig tekort.

Vast in ‘wachtkamers’

Uit het onderzoek naar ‘wachtkamers’ blijkt dat uitzendkrachten vaak lang beschikbaar moeten blijven op hun woonlocatie of werkplek. Zij krijgen voor deze wachttijd geen loon. Het gaat vaak om arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa. Uitzendbureaus werven grote aantallen mensen, zodat zij snel personeel kunnen leveren wanneer bedrijven (de inleners) tijdelijk extra werk hebben.
De wachttijd kan enkele uren duren, maar ook maanden. In die periode durven uitzendkrachten vaak niet weg te gaan, omdat zij bang zijn een oproep voor werk te missen. Ondertussen moeten zij wel hun huisvesting en dagelijkse kosten blijven betalen. Daardoor krijgen veel mensen financiële problemen en worden zij sterk afhankelijk van het uitzendbureau. De Arbeidsinspectie vindt dit een zorgelijke manier om geld te verdienen: de risico’s en kosten komen volledig bij de uitzendkracht terecht.

Verontrustende cijfers

Naast de problemen met wachttijden zijn er ook problemen met gezond en veilig werken. Dat blijkt uit inspecties bij uitzendbureaus en inleners tussen 2023 en 2025.
Hoewel 99% van de inleners en 77% van de uitzendbureaus een RI&E heeft, ontbreekt in bijna 68% van de gevallen specifieke aandacht voor uitzendkrachten. In 5% van de gevallen wordt bovendien een verouderde, niet-erkende RI&E gebruikt.
Uitzendbureaus moeten informatie over risico’s en veiligheidsmaatregelen doorgeven aan uitzendkrachten. Meestal gebeurt dat op papier, maar zij krijgen er zelden uitleg bij. Slechts 28% van de uitzendbureaus geeft vooraf mondelinge uitleg.
Ruim 80% van de uitzendbureaus en inleners werkt met mensen die een andere taal spreken. Toch controleren zij zelden of deze mensen de veiligheidsinstructies begrijpen. Slechts 10% van de inleners controleert dit.
Bij een derde van de inleners is niet duidelijk of het basiscontract met de arbodienst ook voor uitzendkrachten geldt. Daardoor hebben zij geen toegang tot de bedrijfsarts of tot een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO).

Handhaving en ingrijpen

Tijdens de inspectiecampagne gaf de Arbeidsinspectie duizenden waarschuwingen en opdrachten om problemen te herstellen. Bij inleners werd het werk in totaal 66 keer stilgelegd, omdat er direct levensgevaar was. Dit kwam vooral door bewegende machineonderdelen die niet waren afgeschermd en door het risico om te vallen.
De Inspectie benadrukt dat inleners en uitzendbureaus hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor uitzendkrachten serieuzer moeten nemen. Met de komende Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) en strengere regels moeten zij hun manier van denken en werken veranderen en er zo voor zorgen dat de gezondheid en veiligheid van uitzendkrachten daadwerkelijk beschermd worden.
Lees ook:
de complete Projectrapportage Gezond en veilig werken voor uitzendkrachten
en de praktijkverhalen over ‘wachtkamers’

Bronnen: NLA