’Onnodige ongelukken door aantrekkende economie’

De aantrekkende economie en de tekorten op de arbeidsmarkt zorgen voor meer misstanden op de werkplek. Inspecteur-generaal Marc Kuipers, de hoogste baas bij de Inspectie SZW, waarschuwt voor 'onnodige ongelukken' en uitbuiting van werknemers nu de werkdruk en personeelstekorten toenemen.

Werkgevers en werknemers die zich meer bewust zijn van het belang van veiligheid in hun bedrijf. En die zich actief inzetten voor het voorkomen van ongevallen, arbeidsuitbuiting en andere misstanden. Dit zijn enkele, belangrijke maatschappelijke effecten die de Inspectie SZW de komende jaren wil bereiken. Daarom verstevigt de Inspectie het toezicht op gezond, veilig en eerlijk werk, onder meer door extra medewerkers te werven. Zij moeten de 'negatieve ontwikkelingen' tegengaan die Kuiper op de arbeidsmarkt signaleert. Dat staat in het Meerjarenplan 2019-2022 en het Jaarplan 2019 die vandaag naar de Tweede Kamer zijn gestuurd.

Handhaving
In het Regeerakkoord is structureel €50 miljoen extra per jaar vrijgemaakt voor de handhavingsketen van de Inspectie SZW. Een versterking die nodig is om tegenwicht te bieden aan negatieve trends op de arbeidsmarkt. Doordat de economie op volle toeren draait, moeten werkgevers en werknemers bijvoorbeeld productiever worden. Maar terwijl de werkdruk toeneemt, daalt de aandacht voor veiligheid op de werkvloer, constateert Kuipers. "Meer onnodige ongelukken en een groter risico op blootstelling aan gevaarlijke stoffen – dat is een trend die al jaren aanhoudt", aldus de inspecteur-generaal. Bovendien gaan steeds meer werkgevers, om hun personeelstekorten tegen te gaan, over op de inhuur van buitenlandse werkkrachten. Daarbij gaan ze vaak over de grenzen van de wet heen, aldus Kuipers. "Deze mensen zijn kwetsbaar voor onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en soms ook uitbuiting. Ze zijn bereid om lange dagen te maken, tegen veel te lagen uurlonen."

Nieuwe gevaren
Tegelijk met de gevaren van te hoge werkdruk en personeelstekorten ziet de Inspectie ook nieuwe gevaren opdoemen. Zo gaat de toezichthouder volgend jaar experimenteren met manieren om pesten op de werkvloer en burn-outs tegen te gaan. De gevolgen daarvan kosten de economie volgens sommige berekeningen bijna twee miljard euro per jaar. Bedrijven gaan in 2019 proefdraaien met een onder meer door TNO ontwikkelde antipestmethode.
Ook discriminatie op de arbeidsmarkt, vooral van moslims, 50-plussers en grote migrantengroepen, krijgt de komende jaren meer aandacht van de Inspectie. Die ziet meer gevaar in discriminatie dan in zaken als fysieke belasting, en zou het liefst ook bedrijven op de vingers kunnen tikken als ze tijdens sollicitatieprocedures bepaalde groepen op basis van achtergrond, geloof of leeftijd achterstellen.
Ten slotte wil de Inspectie werknemers ook beter beschermen tegen 'sluipmoordenaars': giftige stoffen waarvan de schadelijke effecten pas jaren later duidelijk worden. Van die stoffen is vooral Chroom6 de laatste jaren flink in het nieuws geweest: de toenmalige Arbeidsinspectie zou sinds 1993 gewaarschuwd hebben voor het gevaar van die stof op lange termijn, maar een van de grootste verbruikers van de stof – Defensie – sloeg die waarschuwingen in de wind. Kuiper wil kijken of hij bedrijven kan verplichten om informatie over gevaarlijke stoffen met elkaar te delen.

Toekomst
Het Meerjarenplan 2019-2022 en het Jaarplan 2019 geven invulling aan de geïntensiveerde aanpak van de Inspectie. Door de investering van het kabinet zal de komende jaren de inspectiedruk toenemen, meer bedrijven dan voorheen worden bereikt met interventies.
De programmering voor de komende vier jaar is gebaseerd op een nieuwe en verbeterde risicoanalyse en omgevingsanalyse. Nieuw is bijvoorbeeld dat het perspectief van burgers ook wordt meegewogen: wat zijn volgens hen de belangrijkste risico’s op de arbeidsmarkt en waar zou de Inspectie moeten optreden? De Inspectie streeft ernaar de capaciteit en middelen met name in te zetten op de meest risicovolle situaties en bedrijven; werkgevers die willens en wetens de wet overtreden. De Inspectie treedt daarbij op met andere overheidsinstanties en zoekt ook samenwerking met brancheorganisaties en vakbonden.

Lees:
Jaarplan I-SZW 2019
Meerjarenplan Inspectie SZW 2019-2022
de laatste is tevens beschikbaar als online magazine

Bronnen: I-SZW en De Telegraaf