'Onvoldoende prioriteit voor veiligheid leidde tot catastrofale brand in Grenfell Tower'

De conclusies van het onderzoek naar de dodelijke brand in Grenfell Tower zijn duidelijk. De verantwoordelijkheid van de brand in de Londense woontoren in 2017 ligt bij 'decennialang falen' van de Britse autoriteiten en de bouwsector. Ook de respons van de Londense brandweer was ondermaats.
In het vernietigende eindrapport is onderzoeksleider Sir Martin Moore-Bick duidelijk. De bedrijven die de gevelbekleding en isolatie leverden, logen over de veiligheid van de geleverde materialen. Ze vervalsten onderzoeksdata en gaven onjuiste productinformatie. Juist die gevelbekleding zorgde ervoor dat het vuur op 14 juni 2017 zo razendsnel om zich heen kon grijpen. Bij de brand in de woontoren kwamen 72 bewoners om het leven, tientallen mensen raakten gewond.

Veiligheidsrisco’s genegeerd

Ook de overheid heeft gefaald, aldus de onderzoekscommissie. Eerdere incidenten met brandende gevelbekleding hadden al duidelijk gemaakt dat dit een veiligheidsrisico was. De overheid verzuimde decennialang om actie te ondernemen. Opeenvolgende regeringen 'negeerden, vertraagden of miskenden' de zorgen om de veiligheid. Bovendien noemt de commissie het beheer van de veiligheid van gebouwen in Engeland en Wales 'ernstig gebrekkig' en 'complex en gefragmenteerd'.

Brandweer onvoldoende voorbereid

Het rapport van 1700 pagina’s werd op 4 september 2024 openbaar, het is het tweede deel van een onafhankelijk onderzoek dat in totaal ruim zeven jaar duurde. In 2019 werd het eerste deel al gepubliceerd. Daaruit bleek dat de Londense brandweer niet goed was voorbereid op een dergelijke grote ramp, die ontstond door kortsluiting op de vierde van 24 verdiepingen. Bovendien nam de korpsleiding verkeerde besluiten. De brandweer adviseerde bewoners in eerste instantie binnen te blijven, terwijl directe evacuatie meer levens had kunnen redden.

Oneerlijkheid en hebzucht

Moore-Bick geeft aan dat niet alle partijen evenveel verantwoordelijkheid dragen voor de uiteindelijke ramp. De rapporten laten zien dat velen op de een of andere manier bijdroegen tot de omstandigheden waarop de ramp kon ontstaan. 'In de meeste gevallen door incompetentie, maar in sommige gevallen door oneerlijkheid en hebzucht.' Hij geeft bovendien aan dat alle doden door deze brand voorkomen hadden kunnen worden. De bewoners van de woontoren zijn in de steek gelaten door de partijen die verantwoordelijk waren voor hun veiligheid.

Meer onveilige gebouwen

In Engeland en Wales zijn nog zeker 4630 gebouwen geïdentificeerd van 11 meter of hoger met gevaarlijke, licht ontvlambare gevelbekleding. Wellicht zijn er zelfs nog meer onveilige gebouwen. Zeven jaar na de brand in Grenfell Tower is nog maar bij 50 procent van die gebouwen begonnen met saneringswerkzaamheden. Moore-Bick geeft aan dat er stappen zijn gezet om gebouwen veiliger te maken, maar 'een fundamentele verandering in de houding in de bouwsector' is nodig. Daarom doen de onderzoekers 58 aanbevelingen voor verbeteringen, onder meer voor de bouwsector, de overheid en de brandweer.

Premier biedt excuses aan

Premier Keir Starmer heeft namens de Britse staat excuses aangeboden aan de slachtoffers en belooft gerechtigheid. De minister van Huisvesting, Matthew Pennycook, 'accepteert de rol die de regering tientallen jaren heeft gespeeld in de aanloop naar deze tragedie'. De premier heeft beloofd dat het rapport voor een omwenteling gaat zorgen.

Dit zijn de belangrijkste veranderingen die de regering heeft toegezegd:

• De saneringswerkzaamheden van andere onveilige gebouwen worden versneld.
• De bouwsector en toeleverende industrie worden hervormd.
• Regelgeving voor gebouwen gaat onder één onafhankelijke instantie vallen, onder leiding van een regelgevende instantie voor de bouw, met één staatssecretaris die verantwoordelijk is.
• De brandveiligheidsrichtlijnen voor de bouwsector worden herschreven. Bij elke aanvraag voor de bouw of renovatie van een gebouw met een hoger risico, is een brandveiligheidsstrategie vereist.
• Betere en transparantere brandveiligheidstests voor materialen en ontwerpen.
• De oprichting van een ‘College for Fire and Rescue’ moet de opleiding van brandweerlieden verbeteren.

Gevaarlijke gevelbekleding

De gevelbekleding op Grenfell Tower was een zogenaamd aluminium-composietmateriaal. Het bestond uit een laag plastic (polyethyleen) tussen twee zeer dunne laagjes aluminium. Het was geïnstalleerd als een zogenaamd cassette-systeem. Juist de manier van bevestigen maakte dat de gevelbekleding 'extreem gevaarlijk' en licht ontvlambaar was.

Meer onderzoek nodig voor vervolging

De Londense politie doet nader onderzoek om te bepalen of strafrechtelijke aanklachten worden ingediend. Tientallen bedrijven en personen zijn aangemerkt als verdachte, zij worden mogelijk aangeklaagd voor onder meer dood door schuld, dood door nalatigheid en fraude. De uiteindelijke beslissing hierover komt pas eind 2026.

Bronnen: NOS en BBC