RIVM: in 2050 is 64% van de Nederlanders te zwaar

In 2050 zal bijna twee derde van de Nederlandse bevolking lijden aan overgewicht, zo stelt het RIVM in de nieuwste editie van de vierjaarlijkse Volksgezondheid Toekomst Verkenning (vanaf 27-11 te vinden via https://www.rivm.nl/volksgezondheid-toekomst-verkenning-vtv). In 2022 was dit nog de helft. De grootste bijdrage aan de stijging wordt geleverd door de groep van 18 tot 44 jaar.

Het zijn juist deze jongvolwassenen die de werkvloeren bevolken. Overgewicht is op verschillende manieren een veiligheidsrisico: ten eerste is de gezondheid van de medewerker zelf in het geding. Obesitas is een oorzaak of bevorderende factor van onder andere diabetes en hart- en vaatziekten, waardoor zwaarlijvigen gemiddeld een korter en kwalitatief laagwaardiger leven leiden (uiteraard afhankelijk van definities en persoonlijke invulling). Ook het skelet en de gewrichten van zware mensen worden extra belast en slijten harder.

Gevolgen voor arbeidsprestaties en risico's

In beroepsgroepen waar fitheid en fysiek prestatievermogen van belang is kan overgewicht een probleem zijn. Operationeel personeel van politie, brandweer en bijvoorbeeld ambulancediensten moet regelmatig onder tijdsdruk lichamelijke inspanningen leveren, wat voor obese werknemers extra belastend is. Bij periodieke medische onderzoeken of keuringen zullen meer werknemers de drempels niet halen, met gevolgen voor hun inzetbaarheid en dus ook voor de paraatheid en slagkracht van een organisatie.

Fysiek ongemak en fysische overbelasting

Obesitas is niet alleen een direct gezondheidsrisico. De omvang van het lichaam kan werk in besloten ruimten onmogelijk maken, kruipruimten of toegangsluiken kunnen te klein zijn of een werknemer past redelijkerwijs niet meer in de cabine van een minigraver of het kuipstoeltje van een stapelaar. Passende PBM zijn lastiger te vinden of duurder in aanschaf. Het uitgangspunt van de Arbowet is dat de arbeidsmiddelen en de omgeving moeten worden afgestemd op de individuele werknemer. Dat maakt overgewicht dus mede een probleem van de werkgever.

Voorbeelden van praktische problemen:

• Een zwaardere werknemer kan steigers, hoogwerkers, werkvloeren, meubilair of voer-, vaar- of vliegtuigen overbelasten.
• Een harnasgordel is volgens (zie handleiding en labels) meestal geschikt tot 120 kg.
• Een tweepersoonswerkbak met een maximale belastbaarheid van 200 kg of een liftkooi kan ongeschikt blijken.
• Een tourniquet weigert toegang omdat de weegvoorziening 'denkt' met twee personen en dus ongeoorloofd betreden van doen te hebben.
• Een ontruiming verloopt trager of noodvluchtwegen blijken onvoldoende breed.

Luchtvaart en normalisatie.

Een van de branches waar het gemiddelde gewicht van mensen uit veiligheidsoogpunt belangrijk is, is de luchtvaart. Het wegen van individuele passagiers stuit op (privacy)bezwaren dus wordt het startgewicht voor elke vlucht bepaald vanuit het statistische gemiddelde. De massa- en balansdocumentatie wordt voor vertrek door de gezagvoerder gecontroleerd, aanvaard en getekend. De massa (en de juiste verdeling ervan) is van belang voor de vereiste lengte van start- en landingsbaan, de actieradius en het brandstofverbruik. Bovendien

In 2022 zijn de gemiddelde massa's ('normgewichten') van volwassenen en kinderen inclusief handbagage vastgesteld door de EASA (European Union Aviation Safety Agency). Een volwassen mens met handbagage woog toen 84 kg (76,3 kg plus 7,7 kg handbagage). Er werd geen significante toename geconstateerd ten opzichte van 2008, toen de vorige metingen plaatsvonden. Als de prognose van het RIVM klopt, zullen de EASA review en vele andere standaarden en normen die als referentie gelden moeten worden aangepast.

Bronnen: RIVM en EASA