Schijnbaar weinig ongevallen op de Belgische werkvloeren

Het aantal ernstige arbeidsongevallen in de private sector in België bereikte in 2023 een historisch laagterecord, terwijl het aantal

ongevallen tijdens woon-werkverkeer juist sterk steeg. Dit zou blijken uit een analyse van cijfers van Fedris, het Federaal Agentschap voor Beroepsrisico’s, door De Tijd. De rooskleurige cijfers verdienen echter enige nuancering, want Fedris hanteert sterk selectieve definities en heeft te maken met forse 'ondermelding'.

Volgens Fedris

In 2023 werden 100.797 arbeidsongevallen op de werkvloer geregistreerd. Daarvan werden er 8.173 als ernstig of bijzonder ernstig geclassificeerd, waaronder gevallen met dodelijke afloop of letsels zoals botbreuken of brandwonden. Dit is het laagste aantal ernstige arbeidsongevallen sinds de start van de metingen, op 2020 na, een jaar waarin COVID-19 veel sectoren stillegde. Relatief gezien, in verhouding tot het totale aantal werkenden, is 2023 zelfs het beste jaar ooit.

Relatief positief

Lode Godderis, professor arbeidsgeneeskunde aan de KU Leuven en directeur van externe preventiedienst IDEWE, wijst op het belang van preventie, automatisering en technische optimalisatie van bedrijfsprocessen. 'Deze factoren hebben bijgedragen aan de structurele daling van ongevallen op de werkvloer', zo stelt hij.

Woon-werkongevallen blijven zorgen baren

Tegenover het positieve nieuws over de werkvloer staat een zorgwekkende trend bij het woon-werkverkeer. Met 24.770 incidenten in 2023 is dit aantal gestegen naar het op twee na hoogste ooit, na 2010 en 2019. Hiermee vonden bijna 20 procent van alle arbeidsongevallen plaats tijdens het woon-werkverkeer, een nieuw record. Godderis verklaart de toename door de groeiende verkeersdrukte en het toenemende gebruik van de fiets als vervoermiddel voor woon-werkverkeer. Hoewel het aantal arbeidswegongevallen stijgt, daalt het aantal dodelijke ongevallen in deze categorie tot 34, een historisch laag cijfer.

Conclusie: Focus op preventie en mobiliteit

De daling van ongevallen op de werkvloer benadrukt het belang van preventie en optimalisatie binnen bedrijven. Tegelijkertijd roept de stijging van arbeidswegongevallen op tot actie. Veiligheidskundigen worden uitgedaagd om, naast werkplekveiligheid, ook mobiliteit en verkeersveiligheid beter te integreren in hun risicomanagementstrategieën.

Kwart ongevallen bij nieuwe medewerkers

Net als in Nederland zijn medewerkers die pas kort in dienst zijn vaker het slachtoffer van arbeidsongevallen. In 2023 was gemiddeld één op de vier slachtoffers minder dan een jaar in dienst. De helft van het totale aantal arbeidsongevallen vindt plaats bij medewerkers die minder dan drie jaar in dienst zijn. Deze gedifferentieerde cijfers zijn afkomstig van verzekeraar AXA Belgium, die wijst op de noodzaak van een goed 'onthaal' van nieuwe werknemers en het belang van voorbeeldgedrag van leidinggevenden.

Selectieve statistiek

Bart Vanraes, zelfstandig preventieadviseur, plaatst kanttekeningen bij de 'laagste ongevalscijfers ooit': de cijfers omvatten enkel Belgische werknemers en sluiten belangrijke groepen uit, zoals:

• zelfstandigen (ruim 1 miljoen), vaak werkzaam in fysiek zware beroepen
• buitenlandse gedetacheerde arbeiders (200.000+), zoals bouwvakkers uit Polen of Bulgarije
• niet-gemelde ‘Tipp-exongevallen’, waarbij arbeidsongevallen volledig verzwegen blijven

Een voorbeeld: op een bouwwerf met drie slachtoffers door een ongeval wordt soms slechts één Belgische werknemer opgenomen in de statistieken. Zelfstandigen en buitenlandse arbeiders ontbreken door wettelijke beperkingen. Ook blijft het probleem van onderrapportage onbenoemd in het rapport, terwijl Eurostat en andere landen hier wél aandacht aan besteden. Vanraes wees in 2019 al op de grote hoeveelheid 'Tipp-exongevallen'.

Lees ook het complete Fedris Jaarverslag

Bronnen: HLN.be en Bart Vanraes (LI)