SMV pleit voor Kaderwet onafhankelijk onderzoek

07 maart 2018

Bij (ernstige) gebeurtenissen worden door de samenleving altijd dezelfde twee vragen gesteld: “Wat is er precies gebeurd?” en “Wie zijn daarvoor verantwoordelijk en/of schuldig?”

Voor de beantwoording van de schuldvraag kennen wij het strafrechtelijk onderzoek en voor het achterhalen wat er precies is gebeurd het onafhankelijk onderzoek.

De strafrechtelijke onderzoeken kennen hun eigen wettelijke voorschriften en spelregels, maar bij de onafhankelijke onderzoeken – uitgezonderd de onderzoeken van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (sinds 2005) – is daarvan geen sprake.

In de notitie ‘Lering trekken uit gebeurtenissen’ stelt de Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV) voor dat er eenheid van functioneren moet komen met betrekking tot álle onafhankelijke onderzoeken in ons land. Dat zou via een Kaderwet Onafhankelijk Onderzoek kunnen worden bewerkstelligd.

Om lering te kunnen trekken moet men vrijuit kunnen spreken. Dat staat op gespannen voet met het bestaande zwijgrecht in het strafrecht. Niemand is in het strafrecht verplicht om zelf bij te dragen aan zijn of haar veroordeling. Alleen een wettelijke regeling kan bewerkstelligen dat het vrijuit spreken in het onafhankelijk onderzoek zich niet tegen je kan keren.

Conclusie ‘Lering trekken uit gebeurtenissen’

De Stichting Maatschappij en Veiligheid is van oordeel dat alle onafhankelijke onderzoeken in ons land aan dezelfde wettelijke voorwaarden en spelregels dienen te voldoen. Voor de strafrechtelijke onderzoeken gelden immers ook unanieme wettelijke regels. Deze uniformiteit kan je in ons land bewerkstelligen met de komst van een Kaderwet Onafhankelijk Onderzoek.
Gelet op het gegeven dat onafhankelijke onderzoeken wettelijk en organisatorisch moeten zijn gescheiden van de strafrechtelijke onderzoeken - hetgeen aanvaard is met de komst van de Onderzoeksraad voor Veiligheid - is het naar de mening van de SMV onjuist om beide onderzoeken bij bepaalde overheidsinspecties te blijven combineren. Een wettelijke scheiding is ook hier noodzakelijk.
De SMV onderschrijft volledig de wens dat sommige ondernemingen en/of organisaties ook zelf lering willen kunnen trekken uit interne gebeurtenissen. Dit zou kunnen worden gerealiseerd met de komst van veiligheidsafdelingen die wettelijk voldoen aan de Kaderwet Onafhankelijk Onderzoek. Gecertificeerde ‘vaste’ onderzoeksorganisaties kunnen deze functie ook vervullen.
Gelet op het bestaande gesjoemel met de regels en het gegeven dat onafhankelijke onderzoeken openbaar zijn, acht de SMV het geenszins uitgesloten dat vele organisaties er niets voor voelen om dergelijke onderzoeken in hun organisaties te introduceren, onder het motto: “Je gaat je eigen vuile was niet zelf buiten hangen!”
Als het hier bovenstaande gaat betekenen dat de organisaties niet zelf lering kunnen trekken uit gebeurtenissen, dan betekent dit eveneens dat de zinsnede “Laat de veiligheid aan de professionaliteit van de sector zelf over” - kortom, de zelfregulering - als een mislukking moet worden beschouwd.

Lees hier de complete notitie.

Bron: SMV