Wijzigingen asbestregels: 2026 en verder
De asbestregelgeving in Nederland is de afgelopen jaren ingrijpend gewijzigd. Met aanpassingen in onder meer het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Asbestverwijderingsbesluit 2005 is de regelgeving per 1 januari 2026 aangescherpt. Tegelijkertijd is aangekondigd dat het Landelijk Asbestvolgsysteem (LAVS) per 2027 wordt afgeschaft. Deze veranderingen hebben gevolgen voor particulieren, bedrijven én toezichthouders.
Een belangrijke wijziging per 1 januari 2026 is het herstel van een omissie die ontstond bij de invoering van de Omgevingswet. In het nieuwe artikel 7.12 van het Bbl is vastgelegd dat geaccrediteerde laboratoria verplicht zijn om de eindbeoordeling of visuele inspectie bij asbestverwijdering in risicoklasse 2 en 2A vast te leggen in het LAVS.
Daarnaast geldt bij werkzaamheden in risicoklasse 1 voortaan voor zowel particulieren als bedrijven expliciet de zorgplicht van artikel 7.4 Bbl. Deze zorgplicht houdt in dat asbestverspreiding moet worden voorkomen en dat eventuele verspreiding direct moet worden opgeruimd. Ook zijn de taken en bevoegdheden van gemeenten en omgevingsdiensten bij toezicht en handhaving verder verduidelijkt.
Asbestverwijderingsbesluit
Ook het Asbestverwijderingsbesluit 2005 is per 1 januari 2026 aangepast. De regels gelden nu nadrukkelijk voor zowel particulieren als bedrijven die werkzaamheden uitvoeren aan asbesthoudende materialen in objecten (dus niet alleen gebouwen). Door wijzigingen in de artikelen 7 en 8 kan het bevoegd gezag effectiever optreden bij het voorkomen en opruimen van asbestverspreiding.
Met de invoering van artikel 16 is bovendien geregeld dat het college van burgemeester en wethouders handhavend kan optreden wanneer asbest door bijvoorbeeld brand in de leefomgeving terechtkomt. Deze bevoegdheid lag voorheen bij de minister. Ook is hiermee de verplichting tot het uitvoeren van een asbestinventarisatie expliciet vastgelegd.
Van uitgebreid gebruik naar afschaffing
Opvallend is dat het LAVS in 2026 juist nog een versterkte rol krijgt. Zo is vastgelegd dat de LAVS‑beheerder bevoegd is om gegevens uit het systeem te analyseren voor monitoring, evaluatie en de voorbereiding van toekomstig beleid.
Tegelijkertijd heeft de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat begin 2026 aangekondigd dat het Landelijk Asbestvolgsysteem per 2027 wordt afgeschaft. De wettelijke meld‑ en informatieplichten voor asbest worden dan ondergebracht in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Aanleiding voor dit besluit zijn evaluaties waaruit blijkt dat verdere doorontwikkeling van het LAVS niet doelmatig is, in combinatie met de komst van nieuwe Europese asbestregelgeving.
Volgens de aankondiging blijft het LAVS tot de inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving operationeel. Bestaande gegevens worden gearchiveerd en blijven beschikbaar voor toezicht en handhaving. De exacte datum van uitfasering binnen 2027 wordt nog uitgewerkt.
Aanpassing en voorbereiding
De afschaffing van het LAVS moet leiden tot een vermindering van administratieve lasten voor asbestverwijderingsbedrijven en toezichthouders. Tegelijkertijd vraagt de overgang naar het DSO om een zorgvuldige voorbereiding, onder meer op het gebied van meldprocessen, gegevensarchivering en toezicht. Bedrijven, omgevingsdiensten en inspecties worden betrokken bij de verdere uitwerking van deze overgang.
De periode 2026–2027 markeert een duidelijke overgang in de asbestregelgeving. Waar in 2026 eerst omissies zijn hersteld en bevoegdheden zijn aangescherpt, volgt in 2027 een fundamentele wijziging in de digitale ondersteuning: het verdwijnen van het LAVS en de integratie van asbestmeldingen in het DSO. Voor alle betrokken partijen betekent dit: nu al alert zijn op de huidige verplichtingen én tijdig voorbereiden op het nieuwe stelsel.
Bronnen: IPLO en Arbo-online
