Zonder robotisering verdwijnt Nederlandse maakindustrie
De Nederlandse maakindustrie dreigt binnen tien jaar onherstelbare schade op te lopen als investeringen in robotisering en automatisering uitblijven. Dat stelt onderzoeks en technologieorganisatie TNO in het rapport ‘Zonder robotisering verdwijnt de Nederlandse maakindustrie’. Vergrijzing, aanhoudende personeelstekorten en hoge loonkosten zetten de sector onder zware druk, terwijl de productiviteitsgroei al jaren stagneert.
De maakindustrie is goed voor ruim 7 procent van het bruto binnenlands product en geldt als een essentiële pijler onder het Nederlandse verdienvermogen. Volgens TNO is de sector bovendien cruciaal voor het financieren van maatschappelijke transities en nationale veiligheid. Zonder versnelling in modernisering dreigt Nederland terrein te verliezen aan landen die al grootschalig inzetten op industriële robots.
Oplopende risico’s
Het rapport schetst een oplopend risicoprofiel. Binnen twee jaar leiden personeelstekorten tot stijgende kosten en inefficiënte productie. Na vijf jaar groeit dit uit tot een structureel concurrentienadeel door verouderde productielijnen en gemiste productiviteitswinst. Op de lange termijn — binnen tien jaar — dreigt onomkeerbare schade, zoals fabriekssluitingen, banenverlies en een toenemende afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers.
Achterstand
Nederland loopt internationaal achter bij koplopers als Zuid Korea, China en Duitsland als het gaat om de inzet van industriële robots. Waar deze landen werken met honderden tot meer dan duizend robots per 10.000 werknemers, telt Nederland er ongeveer 264 en staat daarmee wereldwijd op de twaalfde plaats. Volgens TNO moet de productiviteit van de Nederlandse maakindustrie met circa 50 procent stijgen om de concurrentiepositie te herstellen — een doel dat zonder verregaande robotisering onhaalbaar is.
Productiviteitsgroei
Een forse investering in robotisering biedt volgens TNO aantoonbare voordelen. Robots kunnen langer worden ingezet dan de standaard werkdag, verminderen menselijke fouten en verhogen daarmee de productkwaliteit en kostenefficiëntie. Dankzij de integratie van artificiële intelligentie worden moderne robots bovendien flexibeler, sneller programmeerbaar en beter inzetbaar in dynamische productieomgevingen.
Nationale robotiseringsagenda
Om versnippering tegen te gaan en de adoptie te versnellen, pleit TNO voor een nationale robotiseringsagenda met heldere langetermijndoelen. Daarbij ligt de nadruk op ondersteuning van het mkb, kennisdeling en bewustwording. Volgens Mark Courage, directeur Smart Industry bij TNO, is de inzet urgent: ‘Robotisering is geen luxe maar een voorwaarde om onze maakindustrie te behouden. Alleen zo blijft Nederland maker, in plaats van afhankelijk afnemer.’
Veiligheid
Aan veiligheid wordt in het rapport en in de aanbevelingen weinig aandacht besteed. Regelgeving zou ervoor moeten zorgen dat de ‘implementatie van robots veilig gebeurt en dient ter voorkoming van ongevallen’. En door de ‘medewerkers al in een vroeg stadium bij het veranderproces te betrekken … krijgen zij de gelegenheid om te wennen aan de nieuwe werkwijze, vragen te stellen en mee te denken over een effectieve en veilige integratie’. Maar de nadruk ligt op de snelheid van de invoering.
Lees het complete rapport ‘Zonder Robotisering verdwijnt de Nederlandse Maakindustrie’ (pdf)
