Zorgen over dodelijke ongevallen in de bouw: een medaille met keerzijde

Het aantal dodelijke ongevallen in de bouw stijgt, berichtten veel media de afgelopen weken. Basis daarvoor waren uitlatingen van een voorlichter van de Inspectie SZW. Navraag bij diezelfde voorlichter levert, naast een bevestiging, ook nuances op.

De voorlichter in kwestie, Paul van den Burg, zond ons desgevraagd onderstaande tabel over de jaren 2009-2017. Die tabel is gebaseerd op afgesloten ongevalsonderzoeken, zowel in de bouw als in de hele Nederlandse economie (lees ook: ISZW: Werknemers werken vaak ongezond en onveilig). 

(sub) sector	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	totaal
Totaal F Bouwnijverheid	15	24	16	17	25	20	9	16	20	162
Totaal NL (alle sectoren)	81	76	61	60	74	60	51	70	50	583

Geen luxe
Zorgen over de toename van het aantal dodelijke ongelukken in de bouw bestaan al sinds de conjunctuur weer aantrok. En ze zijn onverminderd actueel, blijkt uit deze nieuwe cijfers. Niet alleen is dat aantal sinds 2015 aan het stijgen, het aandeel van het aantal doden in de bouw ten opzichte van het totaal is ook nog nooit zo hoog geweest als in 2017. Het is dan ook geen overbodige luxe dat de sector inmiddels een landelijke dag kent waarop bouwvakkers en installateurs in heel Nederland stilstaan bij veilig(er) werken. Al moet zo'n bewustwordingscampagne wel gecompleteerd worden met structurele maatregelen die de flexibilisering van de arbeidsmarkt en de versnippering van verantwoordelijkheden op bouwplaatsen terugdringen.

Keerzijde van de medaille
Maar er zijn altijd meerdere manieren om cijfers te lezen, en dat geldt ook voor deze. Ten eerste is de ontwikkeling in het aantal dodelijke ongevallen altijd enigszins grillig, al was het maar vanwege de kleine absolute aantallen. Zo ook hier. Het aantal dodelijke ongevallen in de bouw is wel eens lager geweest, maar ook wel eens hoger. Natuurlijk is elke dode er een te veel, maar er is (nog?) geen sprake van een eenparige beweging naar meer doden. Wel van een ontwikkeling die meteen weer omgebogen moet worden.

Tegelijk is er ook iets te melden wat regelrecht positief is. Immers, het feit dat het aandeel van de bouw in het totale aantal dodelijke arbeidsongevallen nu zo hoog is, heeft toch vooral te maken met het feit dat het totale aantal dodelijke arbeidsongevallen gedaald is. En dat is een daling die wél een structureel karakter lijkt te hebben. In 2009 waren het er 81, en vorig jaar 50. De jaren 2013 en 2016 waren ongunstige uitschieters.

'Harde aanpak'
Die dalende lijn in het aantal dodelijke ongevallen over de afgelopen jaren laat onverlet dat er de laatste tijd een stijging zit in zowel het totale aantal (gemelde) ongevallen als het totale aantal slachtoffers. Dit meldde Marc Kuipers, inspecteur-generaal bij het ministerie van SZW, op 11 april tijdens het Congres Veilig Werken in Ahoy Rotterdam.  Hij kondigde aan dat de Inspectie SZW vanaf 1 juli een 'harde aanpak' gaat volgen.

In 2016 viel een stijging te noteren van 13 procent in het aantal gemelde ongevallen en 14 procent in het aantal slachtoffers. Ook in 2017 was het aantal gemelde ongevallen hoger. Kuipers vertelde dat deze groei al vijf jaar doorzet. En hij gelooft niet dat het ligt aan een verbetering van de meldingsdiscipline. Volgens hem wordt 40 procent van de meldingsplichtige ongevallen niet gemeld.
De Inspectie SZW krijgt er 50 miljoen euro bij. Het aantal fte's zal, zo vertelde Kuipers, van 1100 naar 1500 gaan.

Bronnen: Inspectie SZW en Aannemervak.nl