Wel aanwijzingen voor verband tussen nachtarbeid en kanker

Recente studies concluderen dat nachtarbeid de kans op kanker verhoogt. Dit maakte de European Trade Union Institute (ETUI) bekend. De Nederlandse Gezondheidsraad zei kort geleden nog dat het bewijs voor zo'n verband bij mensen ontbreekt.
 
De ETUI citeert twee internationale studies, een naar vrouwen en een naar mannen. De eerste betreft een metastudie van de universiteit van Sichuan (China), dat 61 onderzoeken op een rij zette die tussen 1996 en 2017 gepubliceerd zijn. De data omvatten in totaal 115 duizend gevallen van kanker in de VS, Australië, Azië en Europa. De conclusie is dat vrouwen die langdurig zijn blootgesteld aan nacht- of ploegenarbeid 32 procent meer kans lopen op borstkanker, 41 procent meer kans op huidkanker en 18 procent meer kans op kanker aan het spijsverteringsstelsel. Het risico op borstkanker stijgt met 3,3 procent per vijf jaar nachtarbeid. Van alle bestudeerde beroepsgroepen zijn verpleegsters het vaakst slachtoffer van dit verband.
De tweede studie is van 2017 en bestrijkt 1757 mannen uit het Ruhrgebied die ploegen- of nachtarbeid verrichten. Zij bleken twee keer vaker prostaatkanker op te lopen als mannen die dit nooit hebben gedaan. Na twintig jaar wordt die kans drie tot vier keer zo groot. Het risico op prostaatkanker doet zich vooral voor in de metaalverwerkende industrie, de mijnbouw en 'production engineering'.

Discussie
De Nederlandse Gezondheidsraad vatte in december 2017 de resultaten samen van eerdere onderzoeken naar de gezondheidseffecten van nachtarbeid. De raad achtte een hogere kans op diabetes, hart- en vaatziekten en slaapstoornissen bewezen. Maar over het verband met borstkanker, dat de raad in 2006 nog bewezen achtte, schreven de onderzoekers nu dat die conclusie voorbarig was, omdat het effect wel is vastgesteld bij dieren maar nog niet (overtuigend) bij mensen. De Gezondheidsraad vond wel dat er meer aandacht moet komen voor de gezondheidseffecten van langdurig volgehouden nachtarbeid. In onze vorige editie besteedden we daar aandacht aan (zie: Discussies over nachtarbeid herleven).

Antwoord vertraagd
We meldden toen ook dat de Europese Commissie ontevreden is over de manier waarop de Nederlandse wetgever uitvoering heeft gegeven aan Europese richtlijnen over nacht- en ploegenarbeid. Zo worden gemiddelden van het aantal 's nachts gewerkte uren berekend over periodes van vier maanden, wat de Europese Commissie veel te lang vindt. Verder heeft Nederland geen aparte regels voor risicovolle of zware werkzaamheden, iets wat wel zou moeten. In de Tweede Kamer heeft Bart van Kent (SP) hierover schriftelijke vragen gesteld aan de staatssecretaris van SZW, Tamara van Ark. Die heeft nu laten weten dat haar beantwoording vertraging zal oplopen. "De reden hiervan is dat de vraag betrekking heeft op de implementatie van de Arbeidstijdenrichtlijn in de Arbeidstijdenwet in 1996 en er onderzoek nodig is naar de wetsgeschiedenis en de toentertijd gebruikte argumentatie."